Chuyển nhượng vốn và M&A doanh nghiệp FDI tại Việt Nam phải đăng ký tại Sở Tài chính trong thời hạn 10 ngày làm việc khi bên mua ngoại nắm trên 50% vốn hoặc vào ngành có điều kiện (Luật Đầu tư 143/2025/QH15). Mua lại vốn giúp rút ngắn thời gian tiếp cận thị trường vì công ty mục tiêu đã có sẵn pháp nhân và hợp đồng.
Các bên vẫn phải tuân thủ ba nghĩa vụ: đăng ký chấp thuận M&A khi thuộc diện, thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư (DICA) và kê khai thuế chuyển nhượng. Nếu cân nhắc lập pháp nhân mới thay vì mua lại, xem tổng quan thành lập doanh nghiệp năm 2026.
Điều kiện chấp thuận M&A và ngưỡng tiếp cận thị trường
Nhà đầu tư nước ngoài cần xác định giao dịch có thuộc diện bắt buộc đăng ký chấp thuận M&A hay không. Luật Đầu tư 143/2025/QH15 gọi thủ tục này là đăng ký góp vốn, mua cổ phần, phần vốn góp, kết quả là văn bản thông báo của cơ quan đăng ký đầu tư; bài này gọi tắt là chấp thuận M&A.
Nhà đầu tư nước ngoài phải đăng ký với cơ quan đăng ký đầu tư trước khi thay đổi thành viên, cổ đông trong ba trường hợp theo Điều 21, khoản 3 Luật Đầu tư 143/2025/QH15 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP:
| Điều kiện kích hoạt | Phạm vi áp dụng |
|---|---|
| Ngành nghề có điều kiện | Tăng sở hữu nước ngoài trong ngành có điều kiện |
| Nắm giữ đa số (>50%) | Tăng sở hữu từ <= 50% lên > 50%, hoặc tăng khi đã > 50% |
| Đất quốc phòng an ninh | Doanh nghiệp có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại đảo, biên giới, ven biển hoặc khu vực ảnh hưởng quốc phòng, an ninh (trừ dự án trong khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế) |
Giới hạn sở hữu nước ngoài theo cam kết quốc tế
Nhà đầu tư phải tuân thủ trần sở hữu vốn theo cam kết quốc tế và kiểm tra giới hạn sở hữu theo ngành nghề trước khi ký thỏa thuận mua bán:
- Bán lẻ: Cho phép 100% vốn ngoại. Cơ sở bán lẻ thứ nhất không phải kiểm tra nhu cầu kinh tế (ENT). Từ cơ sở thứ hai, được miễn ENT khi dưới 500 m² và nằm trong trung tâm thương mại (không phải siêu thị, cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini); điều ước quốc tế áp dụng trước. Giấy phép kinh doanh do UBND cấp tỉnh cấp theo Nghị định 342/2026/NĐ-CP (từ 18/10/2026).
Trình tự đăng ký tại Sở Tài chính và thời hạn giải quyết
Cơ quan chấp thuận M&A là Sở Tài chính nơi đặt trụ sở, hoặc Ban Quản lý các Khu công nghiệp (KCN/KCX) nếu trong khu công nghiệp.
Hồ sơ đăng ký chấp thuận M&A
Hồ sơ đăng ký chấp thuận M&A gồm năm nhóm tài liệu theo Điều 76, khoản 3 Nghị định 96/2026/NĐ-CP:
- Văn bản đăng ký M&A: Thông tin nhà đầu tư và tỷ lệ sở hữu sau giao dịch.
- Pháp lý bên mua: Giấy đăng ký kinh doanh hoặc hộ chiếu với cá nhân.
- Thỏa thuận nguyên tắc: Hợp đồng nguyên tắc chuyển nhượng vốn.
- Pháp lý công ty mục tiêu: ERC và IRC (nếu có).
- Hồ sơ đất đai: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, khi công ty mục tiêu có đất tại khu vực quốc phòng, an ninh.
Thời hạn giải quyết thủ tục
Thời hạn giải quyết tại Sở Tài chính được quy định tại Điều 76 Nghị định 96:
| Trường hợp | Thời hạn luật định | Quy trình thực hiện |
|---|---|---|
| Giao dịch tiêu chuẩn | 10 ngày làm việc | Đánh giá điều kiện tiếp cận thị trường, trần sở hữu |
| Có đất nhạy cảm | 10 ngày làm việc | Lấy ý kiến Quân sự, Công an tỉnh (hạn 05 ngày) |
Với đất nhạy cảm, Sở Tài chính xin ý kiến Bộ Chỉ huy quân sự và Công an cấp tỉnh trong 02 ngày làm việc; hai cơ quan này phản hồi trong 05 ngày làm việc (quá hạn coi như đồng ý).
Quy định tài khoản vốn đầu tư (DICA) và quản lý ngoại hối trong giao dịch vốn
Thanh toán chuyển nhượng vốn thực hiện theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN (hiệu lực từ 18/08/2026, thay Thông tư 06/2019/TT-NHNN). Tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA) nay gọi là tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam; bài này giữ tên DICA để gọi tắt.
| Mối quan hệ giao dịch | Cơ chế thanh toán | Kênh tài khoản bắt buộc | Loại tiền tệ |
|---|---|---|---|
| Mua nước ngoài - Bán VN | Bắt buộc qua tài khoản vốn đầu tư | DICA công ty mục tiêu | Đồng Việt Nam (VND) |
| Mua VN - Bán nước ngoài | Bắt buộc qua tài khoản vốn đầu tư | DICA công ty mục tiêu | Đồng Việt Nam (VND) |
| Hai bên nước ngoài | Thanh toán ở nước ngoài | Ngân hàng nước ngoài | Ngoại tệ tự do |
| Hai bên trong nước | Chuyển khoản nội địa | Tài khoản thanh toán | Đồng Việt Nam (VND) |
Nghĩa vụ sử dụng tài khoản vốn đầu tư (DICA)
Quy định thanh toán qua tài khoản vốn áp dụng cho tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo Điều 6, khoản 1 Thông tư 38 (do nhà đầu tư nước ngoài thành lập hoặc nước ngoài nắm trên 50% vốn). Khi giao dịch diễn ra giữa nhà đầu tư không cư trú và nhà đầu tư cư trú:
- Giá trị chuyển nhượng bắt buộc thanh toán qua tài khoản vốn đầu tư (DICA) bằng đồng Việt Nam mở tại ngân hàng được phép, không được thanh toán trực tiếp ra nước ngoài hoặc dùng tài khoản vãng lai.
Thanh toán giữa hai bên phi cư trú
Nếu cả hai bên đều không cư trú, thanh toán thực hiện bằng ngoại tệ và không qua tài khoản vốn đầu tư, nhưng giá trị hợp đồng phải quy đổi sang VND để kê khai thuế. Quy định chi tiết nằm trong hướng dẫn mở và sử dụng tài khoản vốn đầu tư; phần chuyển tiền về nước sau giao dịch xem thêm quy tắc chuyển tiền thanh toán và lợi nhuận ra nước ngoài.
Nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân khi chuyển nhượng
Chuyển nhượng vốn làm phát sinh nghĩa vụ kê khai thuế TNDN theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP và thuế TNCN đối với cá nhân theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15.
| Đối tượng chuyển nhượng | Loại hình doanh nghiệp | Thuế suất | Phương pháp tính thuế |
|---|---|---|---|
| Tổ chức (doanh nghiệp Việt Nam) | TNHH/Cổ phần | 20% thuế TNDN | Thu nhập chịu thuế = Giá bán - Giá mua - Chi phí |
| Cá nhân | Vốn góp TNHH | 20% thuế TNCN | Thu nhập chịu thuế = Giá bán - Giá mua - Chi phí |
| Cá nhân | Cổ phần CTCP | 0,1% thuế TNCN | Tính trên giá trị chuyển nhượng từng lần |
Thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) từ chuyển nhượng vốn
Nghĩa vụ thuế TNDN từ chuyển nhượng vốn thực hiện theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hướng dẫn tại Thông tư 20/2026/TT-BTC):
- Doanh nghiệp Việt Nam đưa khoản lãi vào thu nhập chịu thuế, áp dụng 20% thuế TNDN trên lãi thuần (giá chuyển nhượng trừ giá mua và chi phí trực tiếp hợp lý như tư vấn, công chứng).
- Tổ chức nước ngoài không có cơ sở thường trú nộp 2% thuế TNDN trên giá chuyển nhượng theo Nghị định 320. Hồ sơ khai thuế phải nộp chậm nhất vào ngày thứ 10 kể từ ngày tiếp theo ngày phát sinh nghĩa vụ thuế (Điều 10, khoản 1 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
- Khi bên bán nước ngoài chuyển nhượng cho bên mua Việt Nam, bên mua khấu trừ và nộp thay thuế; khi cả hai bên là nước ngoài, doanh nghiệp Việt Nam nơi nhận vốn kê khai và nộp thay (Điều 2, khoản 2 Nghị định 320).
- Ấn định thuế: Nếu giá kê khai thấp hơn thị trường không có lý do chính đáng, cơ quan thuế có quyền ấn định giá theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.
Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) từ chuyển nhượng vốn
Cá nhân chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty TNHH nộp 20% trên lãi thuần, còn chuyển nhượng cổ phần công ty cổ phần nộp 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần không phân biệt lãi hay lỗ. Quy định này áp dụng từ 01/07/2026 theo Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
Cập nhật hồ sơ pháp lý doanh nghiệp: thủ tục ERC và IRC sau chuyển nhượng
| Giai đoạn | Cơ quan tiếp nhận | Thời hạn | Kết quả pháp lý |
|---|---|---|---|
| 1. Chấp thuận M&A | Sở Tài chính (Bộ phận ĐT) | 10 ngày làm việc | Thông báo của cơ quan đăng ký đầu tư |
| 2. Nộp thuế | Cơ quan thuế quản lý | Bên bán là tổ chức nước ngoài: chậm nhất ngày thứ 10 kể từ ngày tiếp theo ngày phát sinh nghĩa vụ thuế | Hoàn thành nghĩa vụ thuế |
| 3. Cập nhật ERC | Phòng ĐKKD (Sở Tài chính) | 03 ngày làm việc | Ghi nhận thành viên mới, người đại diện |
| 4. Điều chỉnh IRC | Cơ quan đăng ký đầu tư | 03 hoặc 07 ngày làm việc | Cập nhật dự án đầu tư (nếu có) |
Đăng ký thay đổi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC)
Thủ tục cập nhật thành viên, cổ đông sau chuyển nhượng thực hiện theo Luật Doanh nghiệp và Nghị định 168/2025/NĐ-CP:
- Công ty TNHH: Nộp hồ sơ đổi thành viên tại Phòng ĐKKD (thuộc Sở Tài chính) trong 10 ngày từ ngày hoàn tất. Cấp ERC mới trong 03 ngày làm việc.
- Công ty Cổ phần: Chuyển nhượng cổ phần không đổi ERC. Nếu thay đổi cổ đông ngoại, nộp thông báo cho cơ quan đăng ký kinh doanh cấp tỉnh trong 03 ngày làm việc.
Điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC)
Sau khi được chấp thuận M&A, doanh nghiệp chỉ đăng ký thay đổi thành viên, cổ đông tại cơ quan đăng ký kinh doanh (Điều 76, khoản 6 Nghị định 96/2026/NĐ-CP). Chuyển nhượng vốn không tự động phát sinh điều chỉnh IRC cho dự án đang hoạt động.
Doanh nghiệp chỉ điều chỉnh IRC theo Điều 56 Nghị định 96 khi giao dịch làm đổi nhà đầu tư đứng tên dự án, quy mô, địa điểm, tiến độ hoặc tổng vốn đầu tư. Thời hạn là 03 ngày làm việc nếu đổi tên, tiến độ và 07 ngày làm việc cho nội dung khác; xem thêm cập nhật ERC và IRC sau chuyển nhượng.
Thẩm định pháp lý (due diligence) và kiểm soát rủi ro trách nhiệm liên đới
Mua cổ phần kế thừa toàn bộ nghĩa vụ quá khứ của công ty mục tiêu, nên thẩm định pháp lý và tài chính là bước bắt buộc.
| Lĩnh vực | Sai phạm phổ biến tại Việt Nam | Biện pháp bảo đảm hợp đồng |
|---|---|---|
| Nợ thuế tiềm ẩn | Truy thu TNDN, thanh tra giá chuyển nhượng | Giữ lại một phần tiền thanh toán (escrow) |
| Bảo hiểm xã hội | Đóng BHXH dưới mức lương đóng bảo hiểm bắt buộc, nợ đọng | Kiểm tra dữ liệu VssID, cam kết bồi hoàn |
| Giấy phép con | Hết hạn giấy phép môi trường, PCCC | Đưa vào điều kiện tiên quyết (CP) |
| Tranh chấp lao động | Thiếu trợ cấp thôi việc, vi phạm hợp đồng | Phương án sử dụng lao động theo luật |
Các rủi ro pháp lý và thuế cần kiểm soát
- Giá chuyển nhượng: Thiếu hồ sơ giao dịch liên kết có thể bị ấn định thuế (Nghị định 255/2026/NĐ-CP) và truy thu thuế thiếu tối đa 10 năm (Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15).
- Pháp lý đất đai: Nhà xưởng không phép hoặc đất sai mục đích dễ bị đình chỉ.
- Bảo lãnh ngoài sổ sách: Cam kết bảo lãnh vay hoặc tranh chấp chưa phản ánh trên báo cáo tài chính.
Hợp đồng chuyển nhượng (SPA) với điều khoản cam đoan và bảo đảm (R&W) giúp kiểm soát rủi ro kế thừa. Khi không tìm được bên mua, giải thể doanh nghiệp là phương án thoái vốn cuối cùng.
Đội M&A của ICLV (David Nguyen phụ trách) cung cấp dịch vụ hỗ trợ hồ sơ M&A và cấp đổi giấy phép. Phạm vi gồm thẩm định pháp lý, thuế, đăng ký chấp thuận tại Sở Tài chính và đồng bộ thanh toán qua tài khoản vốn. Nội dung cập nhật đến tháng 11/2026.









