Kê khai thuế tối thiểu toàn cầu (GMT) tại Việt Nam theo quy trình 6 bước theo Nghị quyết 107/2023/QH15 và Nghị định (NĐ) 236/2025/NĐ-CP (hiệu lực 15/10/2025). Tập đoàn đa quốc gia (MNE) doanh thu hợp nhất từ €750 triệu phải đăng ký, đối chiếu, và kê khai qua Tổng cục Thuế (GDT) — thời hạn đầu tiên chỉ 30 ngày sau kết thúc năm tài chính.
Về bối cảnh chính sách — phạm vi, cơ chế QDMTT/IIR, safe harbor, và xử lý lỗ — xem bài tổng quan thuế tối thiểu toàn cầu.
Bước 1: Xác nhận phạm vi GMT
GMT áp dụng khi Công ty mẹ tối cao (Ultimate Parent Entity — UPE) báo cáo doanh thu hợp nhất từ €750 triệu trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền trước. Mọi công ty con, chi nhánh, và cơ sở thường trú tại Việt Nam đều là đơn vị hợp thành (Constituent Entity — CE) theo Nghị quyết 107/2023/QH15.
Ưu đãi thuế TNDN đã có không miễn trừ GMT. Nếu ưu đãi đẩy thuế suất thực tế xuống dưới 15%, thuế bổ sung QDMTT bù phần chênh lệch.
Bước 2: Chỉ định CE kê khai (Mẫu 01/TB-DVHT)
Tập đoàn có nhiều đơn vị hợp thành tại Việt Nam phải chỉ định một CE xử lý toàn bộ kê khai GMT. Mẫu 01/TB-DVHT nộp trong 30 ngày sau kết thúc năm tài chính qua cổng thuế điện tử eTax của Tổng cục Thuế.
Trễ hạn? Tổng cục Thuế mặc định chỉ CE có tổng tài sản lớn nhất — thường là nhà máy sản xuất, hiếm khi có đội ngũ kế toán quốc tế để đối chiếu GloBE. Nên chỉ định đơn vị hợp thành có đội ngũ tài chính IFRS.
Bước 3: Đăng ký mã số thuế GMT (Mẫu 01-DKTD-DVHT)
CE được chỉ định đăng ký mã số thuế GMT 10 số riêng qua Mẫu 01-DKTD-DVHT, nộp trong 90 ngày sau kết thúc năm tài chính. Mã này hoàn toàn tách biệt với mã số thuế doanh nghiệp hiện có.
Toàn bộ thanh toán GMT — tờ khai thuế bổ sung, GloBE Information Return — đều qua mã này. Dùng mã thuế TNDN thường cho GMT gây phân bổ sai tiền và kích hoạt phạt chậm nộp dù đã nộp đúng số tiền.
Bước 4: Đối chiếu VAS với IFRS (Mẫu 01/TM)
Đây là bước phức tạp nhất về kỹ thuật. Tính toán GloBE sử dụng chuẩn kế toán của UPE (thường là IFRS), nhưng CE Việt Nam ghi sổ theo Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS).
Mẫu 01/TM yêu cầu đơn vị hợp thành kê khai ghi nhận và giải trình mọi chênh lệch trọng yếu. Ba lĩnh vực thường gây vấn đề:
- Khấu hao: VAS và IFRS khác nhau về thời gian sử dụng hữu ích và đánh giá lại
- Ghi nhận doanh thu: Chênh lệch thời điểm giữa IFRS 15 và chuẩn VAS
- Định giá hàng tồn kho: Phương pháp khác nhau ảnh hưởng giá vốn và thu nhập GloBE
Đối chiếu này không phải bài tập cuối năm. Cần theo dõi song song trong suốt năm tài chính — dồn 12 tháng chênh lệch kế toán dưới áp lực thời hạn là nguồn sai sót phổ biến nhất. Doanh nghiệp đã quản lý báo cáo kép VAS-IFRS có lợi thế đáng kể.
Bước 5: Nộp tờ khai qua cổng eTax
Toàn bộ kê khai qua cổng thuế điện tử Tổng cục Thuế (dichvucong.gdt.gov.vn). Thời hạn:
| Hồ sơ | Năm đầu (2024) | Các năm sau |
|---|---|---|
| Tờ khai QDMTT (01/TKTT-QDMTT + 01/TNDN-QDMTT) | 18 tháng sau FYE | 15 tháng sau FYE |
| Tờ khai IIR + GloBE Information Return | 18 tháng sau FYE | 15 tháng sau FYE |
Nộp thuế bổ sung cùng lúc với tờ khai — lãi chậm nộp tính từ ngày hạn kê khai, không phải ngày nộp tiền.
Bước 6: Safe harbor chuyển tiếp và xử phạt
Safe harbor chuyển tiếp theo CbCR (2024-2026) giảm thuế bổ sung về 0 nếu tập đoàn đạt 1 trong 3 điều kiện: ETR đơn giản hóa (15%/16%/17% theo năm), lợi nhuận thường xuyên, hoặc de minimis (doanh thu dưới €10 triệu).
Safe harbor không bảo vệ:
- Nộp tờ khai trễ: Trễ hạn 30/90 ngày hoặc tờ khai → phạt theo NĐ 125/2020/NĐ-CP, đến VND 25 triệu (~USD 1.000)
- Nộp thuế trễ: Thuế bổ sung thiếu chịu lãi 0,03%/ngày (~11%/năm) theo Luật 38/2019/QH14
Miễn trừ áp dụng cho sai sót tính toán do chênh lệch chuẩn mực kế toán. Không áp dụng cho trễ hạn hoặc thiếu nộp.
Tổng hợp thời hạn kê khai
| Thời hạn | Hành động | Biểu mẫu |
|---|---|---|
| FYE + 30 ngày | Chỉ định CE kê khai | 01/TB-DVHT |
| FYE + 90 ngày | Đăng ký mã số thuế GMT | 01-DKTD-DVHT |
| Liên tục | Đối chiếu VAS-IFRS | Nội bộ |
| FYE + 18 tháng (năm đầu) | Nộp tờ khai QDMTT + IIR | 01/TKTT-QDMTT, 01/TM |
| FYE + 15 tháng (các năm sau) | Nộp tờ khai QDMTT + IIR | Tương tự |
Kê khai GMT nằm ở giao điểm giữa quản lý thuế Việt Nam, chuẩn mực kế toán quốc tế, và hồ sơ giao dịch liên kết. Để được hỗ trợ chiến lược chỉ định CE, đối chiếu VAS-IFRS, và chuẩn bị tờ khai GloBE, liên hệ đội ngũ CPA và chuyên viên tuân thủ thuế — Steven Nguyen và David Nguyen hướng dẫn tập đoàn MNE qua quy trình kê khai theo NĐ 236/2025/NĐ-CP.
Hướng dẫn dựa trên NĐ 236/2025/NĐ-CP và Quyết định 3563/QĐ-BTC. Thông tư hướng dẫn bổ sung từ Tổng cục Thuế có thể bổ sung quy trình — tham khảo ý kiến chuyên gia thuế cho kế hoạch tuân thủ cụ thể từng tập đoàn.
