Việt Nam kiểm soát làm thêm giờ ở ba cấp độ: 4 giờ/ngày (ngày làm việc bình thường), 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm (mở rộng 300 giờ/năm theo Điều 107 Bộ luật Lao động 2019). Đây là tiêu điểm thanh tra lao động tại các khu công nghiệp.
Trong quản trị luật lao động và nhân sự Việt Nam cho doanh nghiệp FDI, rủi ro không chỉ là mức phạt 150 triệu đồng theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP mà còn là nghĩa vụ truy hoàn lương kèm tiền lãi. Nắm vững khung giờ chuẩn, tỷ lệ OT 150% đến 390% và chính sách thuế TNCN giúp doanh nghiệp vận hành an toàn.
1. Tiêu chuẩn thời giờ làm việc bình thường theo ngày và theo tuần
Điều 105 Bộ luật Lao động 2019 quy định thời giờ làm việc không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần (khuyến khích tuần 40 giờ). Nếu làm theo tuần thì không quá 10 giờ/ngày và 48 giờ/tuần. Bộ luật cũng yêu cầu nghỉ ít nhất 24 giờ liên tục mỗi tuần.
Mô hình làm việc phổ biến tại doanh nghiệp FDI:
| Mô hình | Lịch trình | Giờ/tuần | Nghỉ tuần | Áp dụng |
|---|---|---|---|---|
| Cố định 5 ngày | Thứ Hai - Thứ Sáu (8h/ngày) | 40 giờ | Thứ Bảy & CN | Văn phòng, công nghệ |
| Cố định 6 ngày | Thứ Hai - Thứ Bảy (8h/ngày) | 48 giờ | Chủ nhật | Sản xuất, may mặc |
| Ca luân phiên | Ca 8h hoặc 12h | ≤ 48 giờ | Luân phiên | Điện tử 24/7, hóa chất |
Tác động chi phí giữa các mô hình:
- Chế độ 5 ngày/tuần: Thứ Bảy là ngày nghỉ do doanh nghiệp bố trí. Làm việc thứ Bảy trả ít nhất 200% nếu nội quy lao động xác định thứ Bảy là ngày nghỉ hằng tuần; nếu nội quy chỉ xác định Chủ nhật là ngày nghỉ hằng tuần, giờ làm thêm thứ Bảy trả ít nhất 150%.
- Chế độ 6 ngày/tuần: Thứ Bảy là ngày làm việc chuẩn (100% lương). Tiền OT chỉ phát sinh khi vượt 8 giờ/ngày.
- Tác động ngân sách: Tại cơ sở 100 lao động có 30 người làm thứ Bảy, chế độ 5 ngày làm tăng hơn 120 triệu đồng/năm lương OT.
Lịch làm việc phải ghi trong hợp đồng và đăng ký tại nội quy lao động (ILR).
Khung giờ làm việc và ca đêm
- Giờ ban ngày: Từ 06:00 đến 22:00 cùng ngày.
- Giờ ban đêm: Từ 22:00 hôm trước đến 06:00 hôm sau, hưởng thêm phụ cấp ít nhất 30% tiền lương.
- Trần 12 giờ/ngày: Tổng giờ làm việc bình thường và làm thêm tối đa 12 giờ trong ngày.
- Công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm: Thời gian tiếp xúc yếu tố nguy hiểm, có hại phải đúng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia; thời giờ cụ thể theo quy chuẩn từng ngành. Xem ngày nghỉ tại ngày nghỉ lễ, tết và phép năm tại Việt Nam.
2. Hạn mức giờ làm thêm và điều kiện mở rộng 300 giờ mỗi năm
Điều 107 Bộ luật Lao động thiết lập hệ thống kiểm soát 3 tầng:
- Trần theo ngày: Không quá 50% giờ bình thường trong ngày (tối đa 4 giờ OT/ngày với ca 8 giờ, vào ngày làm việc bình thường). Tổng giờ làm việc và OT không quá 12 giờ/ngày; ngày nghỉ hằng tuần, nghỉ lễ, tết tổng giờ làm thêm không quá 12 giờ/ngày (Điều 60 Nghị định 145/2020/NĐ-CP).
- Trần theo tháng: Tối đa 40 giờ/tháng. Trần tạm thời 60 giờ/tháng theo Nghị quyết 17/2022/UBTVQH15 đã hết hiệu lực từ 31/12/2022 (Nghị quyết 80/2023/QH15). Vượt 40 giờ/tháng hiện nay đều vi phạm pháp luật.
- Trần theo năm: Chuẩn là 200 giờ/năm. Bộ luật và Nghị định hướng dẫn cho phép mở rộng lên 300 giờ/năm cho sản xuất, gia công xuất khẩu hàng dệt may, da giày, điện tử, chế biến nông, lâm, thủy sản; sản xuất, cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu, cấp thoát nước; công việc cần lao động chuyên môn kỹ thuật cao mà thị trường chưa cung ứng đủ; công việc cấp bách, thời vụ. Nghị định hướng dẫn bổ sung dịch vụ công, khám chữa bệnh, giáo dục và công việc sản xuất, kinh doanh trực tiếp ở doanh nghiệp có giờ làm việc bình thường không quá 44 giờ/tuần.
Nhóm lao động được bảo vệ đặc thù
Theo Điều 137, 146 và 160 Bộ luật Lao động:
- Lao động mang thai: Từ tháng 7 (tháng 6 vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo) cấm làm thêm giờ và ca đêm, không có ngoại lệ.
- Nuôi con nhỏ: Nuôi con dưới 12 tháng tuổi cấm bố trí làm thêm hoặc ca đêm, trừ khi người lao động đồng ý.
- Lao động dưới 18 tuổi: Dưới 15 tuổi không được làm thêm giờ, làm đêm; từ đủ 15 đến dưới 18 tuổi chỉ làm thêm giờ, làm đêm trong nghề, công việc thuộc danh mục do Bộ trưởng ban hành.
- Lao động khuyết tật: Người khuyết tật nhẹ suy giảm từ 51% trở lên, khuyết tật nặng hoặc đặc biệt nặng không bị huy động làm thêm giờ, làm đêm trừ khi đồng ý.
Xem chế độ thai sản cho doanh nghiệp.
3. Công thức tính tiền lương làm thêm giờ ban ngày và ban đêm
Căn cứ Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 và Điều 55-57 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, tỷ lệ trả lương làm thêm giờ được quy định:
| Khung thời gian | Ban ngày (06:00 - 22:00) | Ban đêm (22:00 - 06:00) |
|---|---|---|
| Ngày làm việc bình thường | 150% | 200% (hoặc 210% nếu đã làm thêm ban ngày của ngày đó trước khi làm đêm) |
| Ngày nghỉ hằng tuần | 200% | 270% |
| Ngày lễ, tết, nghỉ có lương | 300% | 390% |
Công thức chuẩn tính lương làm thêm giờ
Tiền lương OT ban ngày tính như sau:
Với ca đêm, công thức là:
Sàn lương tối thiểu giờ theo vùng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP
Theo Nghị định này, mức lương giờ không được thấp hơn mức tối thiểu giờ theo vùng. Tiền OT tính trên tiền lương giờ thực trả, nên lương giờ thực trả cần đạt sàn này:
- Vùng I: 25.500 đồng/giờ (một phần địa bàn của Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Đồng Nai…; xác định theo xã, phường tại Phụ lục của Nghị định này)
- Vùng II: 22.700 đồng/giờ
- Vùng III: 20.000 đồng/giờ
- Vùng IV: 17.800 đồng/giờ
Nếu lương chia theo giờ ra mức thấp hơn sàn vùng, doanh nghiệp cần điều chỉnh lương lên bằng sàn trước khi tính OT.
Bảng tra cứu đối soát tiền lương làm thêm giờ thực tế
Ví dụ kỹ sư tại phường Cầu Giấy, Hà Nội (Vùng I), lương 15.000.000 đ/tháng theo tuần 5 ngày (176 giờ/tháng). Đơn giá giờ là 15.000.000 ÷ 176 = 85.227 đ/h (vượt sàn Vùng I là 25.500 đ/h):
| Ca làm thêm | Hệ số | Đơn giá mỗi giờ OT | Thành tiền 10 giờ OT |
|---|---|---|---|
| OT ngày thường | 150% | 127.841 đ/h | 1.278.410 đồng |
| OT ngày nghỉ tuần | 200% | 170.454 đ/h | 1.704.540 đồng |
| OT ban ngày ngày lễ | 300% | 255.681 đ/h | 2.556.810 đồng |
| OT ban đêm ngày lễ | 390% | 332.385 đ/h | 3.323.850 đồng |
Lưu ý ngày lễ: Lao động hưởng lương tháng đã có 100% lương ngày lễ, tổng chi phí thực tế cho 1 giờ làm ngày lễ là 400% (ca ngày) và 490% (ca đêm).
4. Chính sách miễn thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương làm thêm giờ
Chính sách thuế thu nhập cá nhân (TNCN) miễn toàn bộ tiền lương làm thêm giờ đúng điều kiện. Bảng dưới so sánh với quy định cũ:
| Tiêu chuẩn | Quy định cũ (Thông tư 111/2013/TT-BTC, đến hết kỳ tính thuế 2025) | Quy định hiện hành (Luật 109/2025/QH15, Nghị định 253/2026/NĐ-CP) |
|---|---|---|
| Lương OT miễn thuế | Chỉ miễn phần phụ trội trả cao hơn (50% ngày thường, 100% nghỉ tuần, 200% ngày lễ) | Miễn toàn bộ tiền lương làm đêm, làm thêm giờ đúng điều kiện (khoản 1 Điều 26) |
| Lương OT chịu thuế | Phần tương ứng đơn giá giờ chuẩn (100%) vẫn chịu thuế lũy tiến | 0 đồng với phần trong mức pháp luật lao động cho phép; phần vượt mức quy định tính vào thu nhập chịu thuế (khoản 3 Điều 26) |
| Hồ sơ chứng minh | Bảng chấm công điện tử, thỏa thuận OT và bảng lương tách bạch phụ trội | Bảng kê tiền lương làm đêm, làm thêm giờ; lưu trữ phục vụ kiểm tra thuế |
Thể hiện riêng tiền lương làm thêm giờ miễn thuế trên bảng lương. Xem tại bảng tính lương Gross-Net và chi phí BHXH.
5. Chế tài xử phạt vi phạm thời giờ làm việc theo Nghị định 283/2026/NĐ-CP
Nghị định này (hiệu lực từ 10/09/2026, thay Nghị định 12/2022/NĐ-CP) quy định mức phạt thời giờ làm việc. Mức phạt tiền tổ chức gấp 02 lần cá nhân:
| Hành vi vi phạm | Quy mô vi phạm | Khung phạt tổ chức (VND) |
|---|---|---|
| Huy động OT vượt trần (Điều 24) | 1-10 người | 10.000.000 - 20.000.000 |
| 11-50 người | 20.000.000 - 40.000.000 | |
| 51-100 người | 40.000.000 - 80.000.000 | |
| 101-300 người | 80.000.000 - 120.000.000 | |
| Từ 301 người trở lên | 120.000.000 - 150.000.000 | |
| Ép làm thêm không có thỏa thuận (Điều 24) | Mọi quy mô | 40.000.000 - 50.000.000 |
| Không thông báo trần 300h (Điều 24) | Mỗi đợt vi phạm | 4.000.000 - 10.000.000 |
| Chậm trả hoặc thiếu lương OT (Điều 23) | 1-10 người đến ≥101 người | 10.000.000 - 100.000.000 |
| Biện pháp khắc phục | Buộc trả đủ lương thiếu + tiền lãi ngân hàng |
Vi phạm thời giờ làm việc còn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát tranh chấp lao động và xử lý tập thể.
6. Chiến lược kiểm soát rủi ro tuân thủ làm thêm giờ cho doanh nghiệp FDI
Doanh nghiệp FDI cần triển khai 4 biện pháp kiểm soát:
- Cài đặt cảnh báo tự động: Đặt mốc cảnh báo tại 30 giờ OT/tháng và 160 giờ OT/năm để điều phối nhân sự trước khi chạm trần.
- Chuẩn hóa thỏa thuận làm thêm: Ký văn bản thỏa thuận riêng từng đợt tăng ca, không quy định chấp thuận OT mặc định trong hợp đồng.
- Nộp thông báo trần 300 giờ: Gửi Mẫu số 02/PLIV cho Sở Nội vụ chậm nhất 15 ngày kể từ ngày làm thêm vượt 200 giờ/năm.
- Đối soát dữ liệu chấm công: Đối chiếu quẹt thẻ với bảng công và bảng lương, thể hiện rõ tiền lương làm thêm giờ miễn thuế.
Tích hợp kiểm tra định kỳ vào lịch tuân thủ nhân sự hàng năm.
Dịch vụ tư vấn tuân thủ tiền lương và lao động của ICLV
ICLV hỗ trợ doanh nghiệp FDI tối ưu hóa quản trị lao động và quỹ thời giờ làm việc:
- Soát xét quỹ giờ làm thêm và cơ cấu ca kíp: Đánh giá rủi ro vượt trần và tối ưu chi phí phụ cấp OT theo mô hình vận hành.
- Đăng ký nội quy lao động và thông báo 300 giờ: Soạn thảo hồ sơ, đại diện làm việc với cơ quan quản lý lao động.
- Tư vấn chính sách tiền lương và thuế TNCN: Xây dựng quy chế tính lương OT, đối soát chứng từ miễn thuế và bảo vệ doanh nghiệp trong thanh tra lao động.
Liên hệ ICLV tại info@indochinalink.com để nhận thẩm định tuân thủ lao động chuyên sâu.
Lưu ý pháp lý: Nội dung mang tính tham khảo nghiệp vụ, tổng hợp từ Bộ luật Lao động 45/2019/QH14, Nghị định 145/2020/NĐ-CP, Nghị định 283/2026/NĐ-CP, Nghị định 293/2025/NĐ-CP, Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Thông tin cập nhật đến tháng 10/2026.
